Safa ve Merve Tepeleri - Sa'y İbadeti 2026

Özet

Safa ve Merve, Mescid-i Haram içinde yer alan ve sa'y ibadeti için kullanılan iki tepedir. Hz. Hacer'in oğlu Hz. İsmail için su ararken bu iki tepe arasında koşması, sa'y ibadetinin temelini oluşturur. Tavafın ardından yapılan sa'y ibadeti, Safa ve Merve arasında 7 kez gidip gelmekten ibarettir. Bu ibadet, Müslümanların imanında sabır ve tevekkülün sembolü olarak derin bir anlam taşımaktadır.

Yazar: İslam Tarihi ve Kutsal Yerler Uzmanı | Uzmanlık: 15+ Yıl Deneyim | 100+ Safa Merve Ziyareti

Safa ve Merve Nedir?

Safa ve Merve, Mescid-i Haram içinde yer alan ve sa'y ibadeti için kullanılan iki tepedir. Hz. Hacer'in oğlu Hz. İsmail için su ararken bu iki tepe arasında koşması, sa'y ibadetinin temelini oluşturur. Safa tepesi Kabe'nin güneydoğusunda, Merve tepesi ise kuzeydoğusunda konumlanmıştır. İki tepe arasındaki mesafe yaklaşık 395 metredir. Günümüzde her iki tepe de Mescid-i Haram'ın genişletilmesiyle cami'nin tamamen içinde kalmıştır ve sa'y yolu özel bir koridor olarak düzenlenmiştir.

Hz. Hacer'in Hikayesi ve Sa'yın Tarihi Kökeni

Sa'y ibadetinin temeli, Hz. İbrahim'in eşi Hz. Hacer Validemizin derin ve iman dolu hikayesine dayanmaktadır. Cenab-ı Hak, Hz. İbrahim'i imtihan etmek üzere ona eşini Hz. Hacer'i ve henüz emzirme çağındaki oğlu Hz. İsmail'i çorak ve ıssız Mekke vadisine bırakmasını emretmiştir. Hz. İbrahim, Allah'ın emrine boyun eğerek ailesini Kabe'nin henüz inşa edilmediği bu vadiye bırakmıştır. Yanlarına sadece biraz hurma ve bir miktar su alan Hz. Hacer, kısa sürede bu kaynakların tükendiğini görmüştür.

Küçük Hz. İsmail susuzluktan kıvranmaya başlamış, annesi Hz. Hacer onu iki yere bırakarak su aramak zorunda kalmıştır. O yalnız ve çaresiz görünse de asla tevekkülden vazgeçmemiş, Safa tepesine çıkarak etrafa bakmış, bir şey görememiştir. Ardından Merve tepesine koşmuş, oradan da umut aramıştır. Bu iki tepe arasında yedi kez gidip gelmiş, her seferinde oğlunun yanına döndüğünde onun durumunu kontrol etmiştir. Hz. Hacer'in bu çabası ve koşusu, Cenab-ı Hak katında öylesine değer görmüştür ki, kıyamete kadar Müslümanların yapacağı sa'y ibadeti olarak ibadetleştirilmiştir.

Üçüncü ya da yedinci gidişinde Hz. Hacer, Hz. İsmail'in yanına döndüğünde bir mucizeyle karşılaşmıştır: Yüce Allah, Cebrail Aleyhisselamı göndermiş ve Hz. İsmail'in topuğunu vurarak yeryüzünden Zemzem suyu fışkırtmıştır. Hz. Hacer hemen bu mübarek suyu toplamaya başlamış ve "Zem! Zem!" (Dur, dur!) diyerek suyun akıp gitmesine engel olmaya çalışmıştır. İşte Zemzem adı bu olaydan gelmektedir. Bu bereketli su, günümüze kadar Mescid-i Haram'dan akmaya devam etmekte ve milyonlarca Müslüman tarafından içilmektedir.

Kur'an-ı Kerim'de Safa ve Merve

Safa ve Merve tepelerinin önemi, Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmektedir. Bakara Suresi 158. ayet-i kerimede Yüce Allah şöyle buyurmaktadır:

"Şüphesiz Safa ve Merve Allah'ın alâmetlerinden (şiarlarından) biridir. Kim Beytullah'ı hac veya umre için ziyaret ederse, bu iki tepede sa'y yapmasında ona bir günah yoktur. Kim de gönüllü olarak bir iyilik yaparsa, şüphesiz Allah onun mükafatını verir ve Allah şükredenleri bilendir." (Bakara, 158)

Bu ayet-i kerime, Safa ve Merve'nin Allah'ın şiarlarından olduğunu açıkça beyan etmektedir. Cahiliye döneminde bu iki tepe üzerinde putlar bulunuyordu ve bazı Müslümanlar sa'y yapmaktan çekinmişlerdir. İşte bu ayet, o çekinceyi gidermiş ve sa'y ibadetinin meşruiyetini kesin olarak ortaya koymuştur. Ayette geçen "şiar" kelimesi, Allah'ın dininin alametleri ve sembolleri anlamına gelmektedir. Bu nedenle Safa ve Merve arasında sa'y yapmak, sadece fiziksel bir hareket değil, Allah'ın şiarlarını tazim etmek ve Hz. Hacer'in imanını hatırlamak demektir.

Sa'y İbadeti

Sa'y, Umre ve Hac'ın farzlarından biridir. Hanefi mezhebine göre sa'y Umre'nin farzı, Şafii mezhebine göre ise rüknüdür. Hac ibadetinde ise sa'y vaciptir. Sa'y kelime olarak "çaba sarfetmek, koşmak, çabalamak" anlamlarına gelmektedir.

Sa'y Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber

Sa'y ibadetinin doğru ve eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesi için aşağıdaki adımları sırasıyla takip etmek gerekmektedir:

1. Adım - Safa Tepesine Çıkmak: Tavaf namazını kıldıktan ve Zemzem suyu içtikten sonra Safa tepesine doğru yürünür. Safa'ya ulaştığınızda Kabe'ye yönelerek tekbir, tehlil ve dua edilir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur: "Safa ve Merve Allah'ın şiarlarındandır." Bu hadis-i şerifi okumak sünnettir.

2. Adım - Safa'da Dua Etmek: Safa tepesinde Kabe'ye bakarak eller kaldırılır ve dua edilir. "Allahu Ekber, Allahu Ekber, Allahu Ekber. La ilahe illallahu vahdehu la şerike leh. Lehül mülkü ve lehül hamdü yuhyi ve yumit. Ve hüve ala külli şeyin kadir." tesbihi okunur. Ardından kişisel dualar edilir ve salavat getirilir.

3. Adım - Merve'ye Doğru Yürümek: Safa'dan inerek Merve'ye doğru yürünür. Normal yürüyüşle ilerlenir ve sa'y niyeti devam ettirilir.

4. Adım - Yeşil Alanda Harwala (Koşu): İki yeşil floresan ışık arasında kalan bölümde erkekler hızlı adımlarla koşarlar. Bu koşuya "harwala" denilmektedir. Kadınlar ise yeşil alanda da normal yürüyüşlerini sürdürürler. Harwala, Hz. Hacer'in su ararken çabalamasını sembolize etmektedir. Yeşil ışıklar, Hz. Hacer'in koştuğu alanın işaretçisidir.

5. Adım - Merve'ye Varmak ve Dua Etmek: Merve tepesine ulaştığınızda Safa'da yapıldığı gibi Kabe'ye yönelerek tekbir, tehlil ve dualar edilir. Bu, ilk turun tamamlanması demektir.

6. Adım - Safa'ya Dönmek: Merve'den Safa'ya doğru tekrar yürünür. Yeşil alanda yine erkekler harwala yapar. Safa'ya varınca ikinci tur tamamlanmış olur.

7. Adım - 7 Tur Tamamlamak: Yukarıdaki işlem toplam 7 kez tekrarlanır. Safa'dan Merve'ye gidiş 1 tur, Merve'den Safa'ya dönüş ise ayrı bir tur sayılır. Toplamda Safa'dan başlayıp Merve'de biten 7 gidip-geliş tamamlanır. 7. turun sonunda Merve'de dua edilerek sa'y tamamlanmış olur.

8. Adım - Sa'yı Tamamlamak: Sa'y tamamlandıktan sonra saç traş edilir (erkekler tamamen, kadınlar parmak ucu kadar) veya saç kısaltılır. Böylece Umre ibadeti tamamlanmış ve ihramdan çıkılmış olunur.

Sa'yda Okunabilecek Dualar

Sa'y esnasında her turda okunabilecek bazı dualar ve zikirler bulunmaktadır. Peygamber Efendimiz (s.a.v) sa'y sırasında çeşitli dualar okumuş ve tesbihlerde bulunmuştur. Aşağıda her tur için tavsiye edilen dualar yer almaktadır:

Safa ve Merve'de (her tura başlarken ve bitirirken): "Allahu Ekber, Allahu Ekber, Allahu Ekber. La ilahe illallahu vahdehu la şerike leh. Lehül mülkü ve lehül hamdü yuhyi ve yumit. Ve hüve ala külli şeyin kadir. La ilahe illallahu vahdehu, enceze va'dehu ve nasare abdehu ve hezemel ahzabe vahdeh."

Yeşil Alanlarda (Harwala sırasında): "Rabbena atina fid dünya haseneten ve fil ahireti haseneten ve kina azaben nar."

Sa'y Boyunca Sürekli Okunabilecek Zikirler:

• "Rabbighfir verham, entel mükemmülü min fadlike, la yahzanu men zelleke."
• "Subhanallah, elhamdülillah, Allahu Ekber, la havle ve la kuvvete illa billah."
• Salavat-ı Şerife: "Allahümme salli ala Muhammedin ve ala ali Muhammed."

Kişisel olarak istenen her türlü dua da sa'y sırasında yapılabilir. Çünkü sa'y esnasında yapılan duaların makbul olduğuna inanılmaktadır.

Safa ve Merve'nin Ziyaretçi Bilgileri

Safa ve Merve, Mescid-i Haram'ın tamamen içinde yer aldığından ziyaret etmek için camiye giriş yeterlidir. Sa'y yolu, Mescid-i Haram'ın genişletme çalışmaları sonucunda tamamen caminin içine dahil edilmiştir ve klimalı, geniş bir koridor olarak düzenlenmiştir.

En İyi Ziyaret Zamanları: Umre ve Hac dışında sadece ziyaret amacıyla gelmek isteyenler için sabah erken saatler en uygun zamandır. Yaz aylarında Mekke'de sıcaklık 45 dereceyi aşabildiğinden, klimalı Mescid-i Haram içindeki sa'y yolunu tercih etmek önemlidir. Kış aylarında ise hava daha ılıman olduğundan ziyaret daha konforlu olmaktadır.

Erişilebilirlik: Yaşlılar, engelliler ve çocuklu aileler için tekerlekli sandalye ve asansör erişimi sağlanmıştır. Sa'y yolunun her iki tarafında da hareketli yürüme bantları bulunmamakla birlikte, zemin kat, birinci kat ve çatı katında sa'y yapılabilmektedir. Yoğun zamanlarda üst katları tercih etmek daha konforlu olabilir.

Umre Paketlerimizi İnceleyin

Safa ile Merve Arasındaki Farklar

Sa'y İbadetinde Dikkat Edilmesi Gereen Hususlar

Sa'y ibadetini yerine getirirken aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi İslam alimleri tarafından tavsiye edilmektedir:

• Sa'y, Safa tepesinden başlamalıdır. Merve'den başlanırsa ilk gidiş sayılmaz ve bir tur fazla yapılması gerekir.
• Sa'y esnasında abdest bozulursa abdest alınıp kalınan yerden devam edilir.
• Sa'yı yürüyerek yapmak esastır. Bedeni engeli olmayan kişilerin taşıt kullanması caiz değildir.
• Sa'y yolunda sağdan yürümek, sol tarafa geçmek sünnettir.
• Sa'y esnasında konuşmak, dua ve zikre engel olmadığı sürece mubahtır ancak sessiz zikir daha faziletlidir.
• Sa'y tamamlandıktan sonra dua etmek sünnettir.

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

Safa ve Merve nedir?

Safa ve Merve, Mescid-i Haram içinde yer alan ve sa'y ibadeti için kullanılan iki tepedir. Safa Kabe'nin güneydoğusunda, Merve ise kuzeydoğusunda bulunmaktadır. Bu iki tepe arasında yapılan sa'y ibadeti, Hz. Hacer'in su arayışını sembolize etmektedir.

Sa'y nedir?

Sa'y, Safa ve Merve tepeleri arasında 7 kez gidip gelmekten ibaret bir ibadettir. Kelime anlamı olarak "çaba sarfetmek, koşmak" demektir. Sa'y, Umre'nin farzlarından biri ve Hac'ın vaciplerinden biridir.

Sa'y kaç turdur?

Sa'y toplam 7 turdur. Safa'dan Merve'ye gidiş birinci tur, Merve'den Safa'ya dönüş ikinci tur olarak sayılır. Bu şekilde 7 gidip-geliş tamamlanır. 7. turun sonunda Merve'de kalınır.

Sa'y nerede yapılır?

Sa'y, Mescid-i Haram içindeki Safa ve Merve tepeleri arasında yapılır. Günümüzde sa'y yolu tamamen Mescid-i Haram'ın içinde yer almakta ve klimalı geniş bir koridor olarak düzenlenmektedir. Zemin kat, birinci kat ve çatı katında da sa'y yapılabilmektedir.

Yeşil alan (harwala) nedir?

Yeşil alan, sa'y yolunda iki yeşil floresan ışık ile işaretlenmiş bölümdür. Bu bölüm Hz. Hacer'in su ararken koştuğu alanı temsil etmektedir. Erkekler bu bölümde hızlı adımlarla koşarlar (harwala), kadınlar ise normal yürüyüşlerini sürdürürler.

Sa'y farz mıdır?

Evet, sa'y Umre ve Hac'ın farzlarından biridir. Hanefi mezhebine göre Umre'de farz, Hac'da vaciptir. Şafii mezhebine göre ise Umre'nin rüknüdür. Sa'y yapılmadan Umre tamamlanmaz.

Sa'y nasıl yapılır?

Sa'y, Safa tepesinden başlayarak Merve'ye doğru yürümekle başlar. Yeşil alanda erkekler koşar (harwala), kadınlar yürür. Merve'ye varınca dua edilir ve Safa'ya dönülür. Bu işlem 7 kez tekrarlanır ve 7. turda Merve'de tamamlanır. Her turda Kabe'ye yönelerek tekbir ve dua edilir.

Safa ve Merve nerede bulunur?

Safa ve Merve, Suudi Arabistan'ın Mekke şehrindeki Mescid-i Haram'ın içinde bulunur. Her iki tepe de cami'nin genişletilmesiyle tamamen cami'nin içine dahil edilmiştir. Safa Kabe'nin güneydoğusunda, Merve kuzeydoğusundadır.

Sa'y ne zaman yapılır?

Sa'y, tavaf namazından hemen sonra yapılır. Umre'de ilk tavaf olan Kudüm tavafından sonra sa'y yapılır. Hac'da ise ya Kudüm tavafından sonra ya da Ziyaret tavafından sonra sa'y yapılır. Hac ile Umreyi birlikte yapanlar (Hacc-ı Kıran) için bir sa'y yeterlidir.

Sa'yın önemi ve anlamı nedir?

Sa'yın önemi, Hz. Hacer Validemizin oğlu Hz. İsmail için su ararken Safa ve Merve arasında koşmasına dayanmaktadır. Bu ibadet, imanında sabır ve tevekkülün, Yüce Allah'a güvenin ve çaresizlikte bile çabadan vazgeçmemenin sembolüdür. Ayrıca Bakara Suresi 158. ayette Safa ve Merve'nin Allah'ın şiarlarından olduğu açıkça belirtilmiştir.

Sa'yda koşulur mu?

Erkekler yeşil alanda (iki yeşil ışık arasında) hızlı adımlarla koşarlar. Bu koşuya "harwala" denir. Kadınlar ise yeşil alanda da dahil olmak üzere normal yürüyüşlerini sürdürürler. Harwala, Hz. Hacer'in çabalamasını sembolize etmektedir.

Sa'y süresi ne kadardır?

Sa'y toplam 2.765 metre mesafedir. Ortalama bir yürüyüşle 30-45 dakika sürmektedir. Yoğun zamanlarda kalabalık nedeniyle bu süre uzayabilir. Sa'y yolunun zemin kat, birinci kat ve çatı katında yapılması süreyi etkileyebilir.

Sa'y farz mı sünnet mi?

Sa'y, Umre'de Hanefi mezhebine göre farz, Şafii mezhebine göre rükündür. Hac ibadetinde ise sa'y vaciptir. Bu nedenle sa'y ihmal edilemez ve yapılmadığında ibadet eksik kalır.

Sa'yı kimler yapar?

Umre veya Hac ibadetini yerine getiren her Müslüman sa'y yapmakla yükümlüdür. Sa'y, bu ibadetlerin ayrılmaz bir parçasıdır. Bedeni engeli olan kişiler, yaşlılar ve hastalar başkasının yardımıyla veya tekerlekli sandalye ile sa'y yapabilirler.

Sa'yda dua edilir mi?

Evet, sa'y esnasında ve her turun başlangıcında Safa ve Merve'de dua edilmesi sünnettir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) sa'y sırasında tekbir, tehlil, tesbih ve salavat okumuştur. Kişisel dualar da sa'y boyunca yapılabilir ve bu duaların makbul olduğuna inanılmaktadır.

Sa'yın hükmü nedir?

Sa'y, Umre'de farz, Hac'da vacip bir ibadettir. Tavaf sonrasında yapılması gerekir. Sa'y yapılmadan Umre tamamlanmaz, Hac'da ise sa'y terk edilirse ceza (dem) gerekir. Sa'yın Safa'dan başlaması şarttır, Merve'den başlanırsa ilk gidiş sayılmaz.

Sa'y esnasında abdest bozulursa ne yapılır?

Sa'y esnasında abdest bozulursa, kişi abdest alır ve kaldığı yerden sa'ya devam eder. Baştan yapmasına gerek yoktur. Ancak abdestsiz sa'y yapan kimse, mezheplere göre farklı hükümlere tabidir; Hanefi mezhebine göre sa'y caizdir ancak abdestli yapmak daha faziletlidir.

Sa'y yolunda kaç kat vardır?

Günümüzde Mescid-i Haram'ın sa'y yolu zemin kat, birinci kat ve çatı katı olmak üzere üç katlıdır. Yoğun zamanlarda üst katları tercih etmek daha rahat olabilir. Her katta sa'y yapılabilmektedir ve klimalı ortam sağlanmıştır.

İlgili Makaleler

• Mescid-i Haram
• Kabe-i Muazzama
• Umre Nasıl Yapılır

---

Son Güncelleme: 2 Haziran 2026 Yazar: Sefernur İçerik Ekibi

Faydalı Linkler

• Diyanet Isleri Baskanligi
• T.C. Disisleri Bakanligi
• Sefernur Umre

Faydalı Kaynaklar

Umre ve hac hakkında güncel ve doğru bilgiler için asagidaki resmi kaynaklari ziyaret edebilirsiniz:

• Diyanet Isleri Baskanligi - Resmi umre ve hac bilgileri
• T.C. Disisleri Bakanligi - Vize ve seyahat bilgileri
• Sefernur - Umre ve hac turlari

Önemli: Bilgiler güncel olmakla birlikte, vize ve fiyat bilgileri için ilgili kurumlardan teyit almanizi tavsiye ederiz.